از موضوعات مهمی که هم به لحاظ علمی و هم عملی بسیار اهمیت دارد و اساس تشریع و ارسال رسل و انزال کتب میباشد اراده و اختیار انسان در افعال و کردارش است که عقلا و نقلا و حتی وجداناً قابلتردید و انکار نیست اما ارتباط و تناسب آن با توحید افعالی و انحصار فاعلیت به خدا سبب شده برخی یکسره اختیار و اراده کامل را در انسان منکر شوند (مانند اشاعره که آن را با نظریه کسب توجیه میکنند و توضیح آن در ادامه خواهد آمد)، و برخی فاعلیت خدا را محدود به ایجاد و حدوث دانسته و نقش خدا در افعال اختیاری انسان را منتفی بدانند تا اختیار و اراده انسانی آسیب نبیند مانند معتزله :اما در فرهنگ شیعه و مکتب اهلبیت (عی) آنها هیچگونه تنافی نداشته و مانعة الجمع نمیباشند بلکه مکمل یکدیگرند چراکه توحید افعالی به معنای نفی فاعلیت از غیر خدا نیست بلکه به معنای نفی فاعلیت استقلالی و ذاتی از غیر خداست و این منافاتی با فاعلیت بالغیرو وابسته و متکی بر اراده خدا در انسان ندارد چنانچه با قضا و قدر الهی کاملاً انطباق دارد و این همان مفهوم لاجبر ولا تفویض بل امر بین الامرین است که اهلبیت (عی) به ما آموختند شیعه اراده انسان را در طول و ذیل اراده خدا میداند نه مستقل و در این مقاله پس از بیان دو دیدگاه افراطی و تفریطی بهتفصیل توضیح دادهشده است .
