یکی از مهمترین وظایف متکلمان اثبات عقاید دینی است و از برهان بهعنوان متقنترین روش استدلال عقلی برای اثبات برخی از این عقاید بهره میبرند؛ خواجهنصیرالدین طوسی در بخش خداشناسی تجرید الاعتقاد در پی اثبات وجود و صفات خداوند میباشد و برای این کار از جملات کوتاه و مختصر استفاده کرده و این جملات هرکدام براهین محکمی را در خود دارند که میتوان با توجه به مدلهای برهانی آنها را استخراج کرد؛ با توجه به این امر هدف از نگارش این مقاله این است که با روش کتابخانهای براهین به کار رفته در بخش خداشناسی این اثر استخراج و با مدلهای برهانی و منطقی بیان شود و در نهایت نشان داده میشود که خواجه با وجود ایجازگویی، از متقنترین روشهای برهانی برای اثبات عقاید دینی بهره برده و در هریک از بخشها از برهان و استدلال استفاده کرده است؛ برای اثبات وجود خدا از جمله کوتاه خواجه برهان امکان و وجوب و برای اثبات قدرت و سایر صفات خدا نیز براهین دیگری استخراج میشود.
