از ابتدای دوران رسالت‌ پیامبر (ص)، ایشان ضمن معرفی خلیفه خویش به مسئله امامِ مسلمانان پس از وفات خود، اهتمام جدی داشته‌اند. به همین منظور، متکلمین شیعه برای اثبات مسئله امامت و جانشینی پیامبر(ص)، به دلایل کلامی، تاریخی و نیز برخی از آیات قرآن کریم، همانند آیه ابتلای ابراهیم(ع) یا آیه امامت استشهاد نموده‌اند. مهم‌ترین اشکال کلی استناد به آیات تک، یا گزیده آیات برای مسائل و فرضیه‌ها، غافل شدن از روح کلی آیات یک سوره یا یک بخش موضوعی سوره‌های قرآن است؛ به این معنا که لازم است هر آیه از قرآن کریم را در سیاق آیات قبل و بعد و چهارچوب سوره، تفسیر و تبیین نمود؛ بنابراین، لازم است تا گزاره‌های کلامی استنباط شده از آیه ابتلای حضرت ابراهیم(ع) از این منظر، موردبررسی و تجزیه‌وتحلیل مستقل قرار گیرند. در این نوشتار با روش کتابخانه‌ای و تحلیل داده‌ها، به‌نقد و بررسی گزاره‌های کلامی ذیل «صفات و مختصات امام» در آیه ابتلای ابراهیم(ع) همانند: «1 - امام و امامت، برای همه مردم است. 2 - امام، نمی‌تواند ظالم باشد؛ امامت به ظالمان نمی‌رسد. 3 - امام، معصوم است»، پرداخته‌شده و نتیجه گرفته است که این گزاره‌ها را نمی‌توان به‌وسیلۀ آیه ابتلای حضرت ابراهیم(ع) پشتیبانی نمود.