این پژوهش با هدف تبیین تطبیقی مفهوم قضا و قدر از دیدگاه دو اندیشمند برجسته اسلامی، ابن عربی با رویکرد عرفانی-قرآنی و شیخ صدوق با رویکرد حدیثی-نقلی انجام شده است. مسئله اصلی تحقیق، بررسی چگونگی جمع بین علم پیشین الهی و اختیار انسان از منظر این دو مکتب فکری است که با وجود اشتراک در منابع دینی، تفاوت‌های روش‌شناختی چشمگیری دارند. روش تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تطبیقی، مبتنی بر بررسی آثار کلیدی دو اندیشمند شامل «فصوص الحکم» و «فتوحات مکیه» ابن عربی و «توحید» و «اعتقادات» شیخ صدوق انجام شده است.

یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد ابن عربی با تکیه بر نظریه وحدت وجود و اعیان ثابته، قضا و قدر را تجلی حکمت الهی در نظام هستی می‌داند که نه تنها با اختیار انسان منافات ندارد، بلکه بستر تکامل معنوی اوست. از سوی دیگر، شیخ صدوق با استناد به روایات معصومین، قضا و قدر را نظامی الهی مبتنی بر عدل الهی می‌داند که مسئولیت اخلاقی انسان را نفی نمی‌کند. نتایج تحقیق حاکی از آن است که علی‌رغم تفاوت در روش‌شناسی، هر دو دیدگاه به هماهنگی تقدیر الهی با اختیار انسانی معتقدند و این باور را عاملی برای رشد معنوی و اخلاقی می‌دانند. این مطالعه با ارائه خوانشی سازگار از دو مکتب فکری، گامی در جهت کاهش تعارضات ظاهری بین عرفان و حدیث محسوب می‌شود.