دانشپژوه سطح 4 رشتۀ حکمت متعالیه، موسسه آموزش عالی حوزوی رفیعه المصطفی.
چکیده
مسئله شرور و استناد آن به خداوند از چالشهای بنیادین کلام و فلسفه اسلامی است. پژوهش با واکاوی تطبیقی دیدگاههای فلاسفه و متکلمان، با روش تحلیل محتوایی و ساختاری هفت متن کلیدی از ابنسینا، سهروردی، ملاصدرا، معتزله، اشاعره و امامیه انجام شد. یافتهها نشان میدهد همه مکاتب بر تنزیه خداوند از شر ذاتی اتفاقنظر دارند؛ اما در تبیین ماهیت شر متفاوتاند. فلاسفه با رویکرد هستیشناختی، شر را عدمی و لازمه نظام احسن میدانند، درحالیکه متکلمان با رویکرد ارزشی، آن را برآمده از اختیار یا مشیت الهی میشمارند. دستاورد نهایی، اثبات کارآمدی دیدگاه تلفیقی امامیه است که با ترکیب نگاه تکوینی فلاسفه و تبیین اخلاقی متکلمان، هم عدل الهی را حفظ میکند و هم برای شرور معنای تکاملی قائل میشود. این رویکرد تعارض قدرت الهی و شرور را حل کرده و نشان میدهد شرور منافاتی با کمال الهی ندارد؛ بلکه مقدمهای برای کمال انسان و مسیر سعادت هستند.
