معاد از جمله اصول اعتقادی بسیار مهم مسلمانان است. نام گذاری سوره ای در قرآن و طرح این بحث در آیات متعدد پیرامون فرجام شناسی دلیلی بر اثبات این ادعا است. مقاله پیش رو با جمع آوری اطلاعات کتابخانه ای و تحلیل مقارن داده ها در صدد آن است تا دیدگاه دو فرقه مورد بحث را در مسائل مختلف فرجام شناسی مورد بررسی و تحلیل قرار داده به این پرسش پاسخ دهد که وجوه تشابه و تمایز زیدیه و اسماعیلیه در معاد و کیفیت تحقق آن کدامند؟. زیدیه و اسماعیله نیز معاد را سرای جزاء و پاداش می دانند. اما در تفسیر و ارائه قرائتی از حقیقت و کیفیت آن تفاوت دارند. دو فرقه در استناد به ادله نقلی و عقلی برای اثبات معاد مشترک می باشند اما استناد زیدیه به ادله اثبات معاد مبین تر بوده با صراحت بیشتری می باشد. در کیفیت معاد، زیدیه قائل به معاد جسمانی می باشند و ریشه آن را می توان در تمسک آنان به ظاهر آیات و روایات و پرهیز از باطن گرایی دانست. لکن در بین متکلمان اسماعیلیه در کیفیت معاد، اجماع و اتفاق نظری وجود ندارد، برخی ازمتکلمان به معاد روحانی و برخی دیگر به معاد جسمانی باور دارند، گرچه می توان بیان داشت که به معاد روحانی تمایل بیشتری دارند و ریشه آن را می توان در مبنای باطن گرایی آنان جستجو کرد.