حکمت کریمان

حکمت کریمان

تحلیل تطبیقی انگاره دو وجهی گناه و توبه در کلام امامیه و ادیان هندی (هندوئیسم، بودیسم، سیک و جائینیسم)

نوع مقاله : مقاله مروری (Review Article)

نویسندگان
1 دانش‌پژوه سطح چهار رشته تفسیر تطبیقی حوزه علمیه قاسم بن الحسن علیهماالسلام و دانش آموخته ارشد فلسفه و کلام دانشگاه علامه طباطبایی
2 دانشیار دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی ، گروه معارف اسلامی
چکیده
گناه و توبه، دو مفهوم بنیادین و پیوسته در اندیشه دینی بشر هستند که در اغلب سنت‌های دینی، چارچوبی برای بازگشت از انحراف و بازیابی پیوند با حقیقت متعالی فراهم می‌سازند. در این مقاله، با رویکرد تطبیقی، «انگاره‌ی دو وجهی گناه و توبه» در کلام امامیه و ادیان هندی (هندوئیسم، بودیسم، جَین‌گرایی و سِیک‌گرایی) مورد بررسی قرار می‌گیرد. در کلام امامیه، گناه به‌مثابه شکستن امر الهی و توبه بازگشت آگاهانه و اختیاری به خدای غفور و مهربان است. در مقابل، در ادیان هندی، گناه بیشتر به‌عنوان اختلال در نظم کیهانی (دارما) و توبه به‌مثابه فرایند کارمایی و ذهنی برای رهایی از چرخه تولد و مرگ (سامسارا) مطرح می‌شود. این پژوهش با تحلیل تطبیقی این دوگانگی مفهومی، نشان می‌دهد که هرچند ریشه‌های تجربی و اخلاقی مشترکی میان ادیان در مسئله گناه و توبه وجود دارد، اما چارچوب‌های فلسفی، انسان‌شناختی و الهیاتی آنان در معنا و کارکرد این مفاهیم، تفاوت‌های چشمگیری دارند.
کلیدواژه‌ها