1
استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران
2
دانش آموخته سطح 3 حوزه علمیه همدان
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بنیادهای کلامی اخلاق در اندیشه آیتالله سبحانی تبیین شده است. جهت حصول به هدف، پژوهشگر با بهرهگیری از روش پژوهش عقلی و نقلی وبا استفاده از اسناد نوشتاری، کتابخانهای و نرم افزارهای علمی به پردازش و تحلیل دادهها و گزارهها با شیوه توصیفی تحلیلی پرداخته است. ازاینرو گزارههای کلامی آیتالله سبحانی در محورهای معرفتشناسی، راهنماشناسی، خداشناسی، انسانشناسی و معادشناختی با رویکرد اخلاقی تحلیل شد. طبق مبنای آیتالله سبحانی، اعتقاد به صفات الهی و شناخت آنها موجب پایبندی به اخلاق و ضمانت اجرایی آن میشود و در تهذیب و هدایت نقش بهسزایی دارد. همچنین نقش انگیزش و تأثیرات اعتقاد به صفات الهی و پایبندی به اخلاق و ضمانت اجرایی برای اخلاق در الزام اخلاقی، غایتبودن معرفت در اخلاق برگرفته از علم و غنای الهی و محوریت توحید در نظام اخلاقی به دست آمد. تبیین ماهیت انسان و فطرت اخلاقی بشر و رابطه روح و وجدان و اخلاق، مکلفبودن انسان در اخلاق، قبح تکلیف مالایطاق و همچنین ثمرهبودن ثواب و عقاب در نظام اخلاق دینی، معناشناسی مدح و ذم و مسؤلین اخلاقی و نیز امر بهمعروف و نهیازمنکر بهعنوان مسؤلیت اخلاقی انسان در قبال دیگران که در انگیزش اخلاقی و استخراج فضیلتگروی وظیفه نگر نقش دارد. همینطور نقش مبانی معادشناختی چون برزخ و آخرت، بهشت و دوزخ در انگیزش اخلاقی و جایگاه اعتقاد به ثواب و عقاب در معرفت اخلاقی و ثمرات آن در انگیزش اخلاقی را بررسی نمودهاست.
